یادداشت دبیر اجتماعی-سیاسی خبر بندر امام خمینی(ره): پوپولیسم (Populism) در علوم سیاسی به یک ایدئولوژی یا رویکرد سیاسی اطلاق می‌شود که جامعه را به دو گروه متضاد تقسیم می‌‌کند: «مردم پاک و اصیل» در برابر «نخبه فاسد». این رویکرد بر این فرض بنا شده است که اراده عمومی مردم، همیشه درست و خیرخواهانه است و نخبگان حاکم، عمد آنها این اراده را سرکوب یا منحرف می‌کنند.

در ساده‌ترین تعریف، در پوپولیسم (عوام‌گرایی) اعتقاد بر این است که سیاست‌های دولتی باید به جای این که توسط گروهی از نخبگان (elite) مشخص شود، بدون واسطه توسطه اراده توده‌‌ها تصمیم‌گیری شود.

مدیران پوپولیست، که اغلب فاقد شایستگی‌ های فنی و مدیریتی لازم برای اداره امور پیچیده شهری هستند، برای کسب یا حفظ قدرت به جای ارائه راهکارهای اصولی، دشوار و زمان‌بر، به عوام‌فریبی (Populist Rhetoric) روی می‌آورند. این روش به دلیل بازدهی سریع در جلب رضایت موقت توده‌ها، جذاب به نظر می‌رسد، اما ریشه مشکلات ساختاری را عمیق‌تر می‌کند.

ابزارهای اصلی مدیریت پوپولیستی عبارتند از:

۱) وعده‌های غیرعملی بزرگ(Grand Unrealistic Promises): ارائه طرح‌هایی که از نظر مالی یا فنی در مقیاس محلی غیرممکن هستند، تنها برای ایجاد هیجان کوتاه ‌مدت.

۲) ساده‌سازی مسائل پیچیده: تقلیل دادن چالش‌های چندوجهی شهری (مانند بودجه و بدهی کلان، تصرفات عدوانی بی حدو حصر یا بدنه متورم) به یک یا دو عامل ساده یا مقصر (نخبه فاسد یا جریان رقیب).

۳) استفاده ابزاری از احساسات عمومی: تمرکز بر نمادها، شعائر مذهبی یا ملی، برای ایجاد یک پیوند عاطفی قوی با مخاطب، به جای تمرکز بر عملکرد اجرایی.

۴) ایجاد دشمن موهوم: معرفی یک نیروی خارجی یا داخلی به عنوان عامل اصلی همه مشکلات، برای انحراف افکار عمومی از ناکارآمدی‌های مدیریتی.
شهرداری بندرامام خمینی(ره) در دوره سرپرستی فعلی، نمونه‌ای بارز از تطابق با این الگوهای مدیریتی است که در ادامه به تفصیل بررسی خواهد شد.

تناقض رفتاری؛ از نماد عزا تا چراغانی جشن

مدیریت پوپولیستی اغلب با نمایش‌های متناقض برای جلب توجه عمومی همراه است. سرپرست شهرداری بندرامام خمینی(ره)، در اقدامات اخیر خود دچار تناقض رفتاری آشکاری شده است که مصداق بارز عوامفریبی نمایشی است: در ایام فاطمیه، مدیریت شهری اقدام به پوشاندن بلوار اصلی شهر با کتیبه‌های عزاداری کرده است. این عمل، در ظاهر، نشان‌دهنده توجه عمیق مدیریت به شعائر مذهبی و همسویی با احساسات عمومی شهروندان متدین است. این اقدام، ابزاری مؤثر برای ایجاد حس نزدیکی نمادین با بدنه مذهبی شهر است.

همزمان با نصب کتیبه‌‌های عزا، و در بازه زمانی بسیار نزدیک به روز شهادت، فضای مقابل پاساژ مرکزی شهر را به طرز گسترده‌ای چراغانی کرده است. چراغانی شهری در فرهنگ عمومی، نمادی از جشن، شادی، استقبال از مناسبت‌های خجسته یا نوروز است.

این دوگانگی عملی (عزا و جشن در یک بازه زمانی محدود و در یک بافت شهری)، نشان می‌دهد که مدیریت به جای درک محتوا و اصل وظیفه (حفظ احترام به مناسبت مذهبی از طریق پرهیز از هرگونه تضاد نمادین)، درگیر بازی نمایشی شده است. هدف از این اقدامات متضاد، نه رعایت یکپارچگی در اجرای مراسم مذهبی، بلکه استفاده از هر دو فضای احساسی (عزا برای جلب رضایت مذهبی و چراغانی برای ایجاد هیجان عمومی و نمایش فعالیت بصری) برای حفظ تمرکز عمومی است. این رفتارهای متناقض، زیربنای حکمرانی مبتنی بر «نمایش» به جای «عمل» را تشکیل می‌‌دهند.

بحران مالی پنهان پشت پرده نمایش‌ها

در حالی که سرپرست شهرداری مشغول مدیریت نمادین و اجرای اقدامات سطحی است، ساختارهای زیرین و عملکرد واقعی شهرداری بندرامام خمینی(ره) در یک وضعیت بحرانی قرار دارد که نیازمند مدیریت تخصصی و سخت‌گیرانه است، نه رویکردهای عوام‌فریبانه.

واقعیت انکارناپذیر این است که شهرداری با یک بدهی سنگین مواجه است. مدیریت چنین بدهی کلانی مستلزم:

الف- انضباط شدید مالی و حسابداری دقیق.

ب- تجدید ساختار درآمدی و افزایش بهره‌وری منابع.

ج- مذاکره تخصصی با طلبکاران و بانک‌ها.

د- برنامه‌ریزی کلان برای کاهش هزینه‌های جاری.

این اقدامات نیازمند تخصص و قاطعیت در اتخاذ تصمیمات و عمل به آنها است.

ناکارآمدی عملیاتی؛ از بدنه متورم تا هرج‌ومرج شهری

بحران ساختاری شهرداری تنها مالی نیست؛ حوزه عملیات شهری نیز به شدت دچار اضمحلال است:

۱) بدنه سازمانی متورم و نیروی کار مازاد: این امر فشار مضاعفی بر بودجه جاری وارد می‌آورد و کارایی سیستم را کاهش می‌دهد. کوچک‌سازی و اصلاح ساختار سازمانی، اقدامی اساسی و دشوار است که مدیران پوپولیست از آن اجتناب می‌کنند.

۲) گسترش تصرفات غیرقانونی: زمین‌‌خواری‌ها و تصرف فضاهای عمومی همچنان ادامه دارد، که نشان ‌دهنده عدم قاطعیت در اجرای قوانین و حفظ بیت‌المال است.

۳) سد معبر و اختلال در نظم شهری: پیاده‌روها، پارک‌ها و معابر اصلی به طور مداوم توسط کسبه یا فعالیت‌های غیرقانونی مسدود شده‌اند. اجرای قانون در این خصوص مستلزم رویارویی مستقیم با گروه‌های ذی‌نفع محلی است؛ کاری که مدیران برای حفظ پایگاه حمایتی خود، از انجام آن طفره می‌روند.

در کنار بدهی و هرج و مرج عملیاتی، فقدان پروژه‌های عمرانی بزرگ، مؤثر و زیرساختی در سطح شهر مشهود است. این امر دال بر عدم وجود یک چشم ‌انداز بلندمدت و برنامه‌ریزی کارآمد برای توسعه فیزیکی شهر است. پروژه‌‌های عمرانی نیازمند تخصیص بودجه سخت‌گیرانه و رعایت مراحل فنی هستند.

نفوذ سیاست؛ شهرداری در مسیر انتخابات

یکی از شاخصه‌‌های حکمرانی پوپولیستی، انحراف تمرکز از وظایف اصلی (خدمت‌رسانی و حل بحران) به سمت شبکه‌سازی‌های سیاسی و اطرافیان غیرمتخصص است.

در خلاء اعلام رسمی هرگونه برنامه مشخص و قابل اجرا برای مواجهه با بحران مالی و عملیاتی، شواهد حاکی از آن است که سرپرست شهرداری به جای حضور در جلسات تخصصی کارشناسی، مشغول برگزاری «گعده‌ها» در محافل عمومی یا فضاهای غیررسمی است.

خطرناک‌ترین لایه مدیریتی پوپولیستی در شهرداری بندرامام خمینی‌(ره) ارتباط تنگاتنگ با فرآیند انتخابات آتی شورای شهر است. ساختار مدیریتی فعلی، نه به عنوان یک نهاد خدمت‌‌رسان، بلکه می تواند به عنوان یک ابزار مهندسی انتخابات عمل کند.

این موضوع از یک ساختار قدرت متمرکز و همسو قابل مشاهده است: هیئت نظارت در ساختار انتخابات پیشرو منصوب نماینده مجلس است، بخشدار که مجری انتخابات است نیز همگان می‌دانند هرچند نماینده دولت است اما منصوب نماینده محترم مجلس است و شهرداری که نقش پشتیبان انتخابات را دارد سرپرست آن یکی از لیدرهای اصلی نماینده مجلس است.

این وضعیت، اعتبار نهاد شورا و فرآیند دموکراتیک محلی را به شدت تضعیف می‌کند، زیرا شهروندان احساس می‌کنند که انتخاب آن‌ها نه بر اساس شایستگی مدیران، بلکه بر اساس مدیریت منابع عمومی برای دستیابی به رأی شکل گرفته است.

انتظار مردم؛ بازگشت مدیریت تخصصی

شهروندان بندرامام خمینی(ره) شایسته حکمرانی مبتنی بر تخصص، شفافیت، انضباط مالی و پاسخگویی ساختاری هستند، نه حکمرانی مبتنی بر عوام‌فریبی، نمایش‌های نمادین و مدیریت متمرکز بر حفظ قدرت به هر قیمت! انتظار مدیریتی که به مثابه موتوری محرک برای توسعه و حل مشکلات پیچیده مالی و شهری باشد انتظاری به حق است.

انتهای پیام./